
Ο Νομός Γρεβενών βρίσκεται στο ΒΔ τμήμα της Ελλαδάς και αποτελεί τμήμα της
Δυτικής Μακεδονίας. Συνορεύει με τους Νομούς Κοζανής, Καστοριάς, Ιωαννίνων,
Τρικάλων και Λάρισας. Η έκταση του Νομού ανέρχεται σε 2.290 τ.χ. ενώ ο
πληθυσμός είναι 36.717 κάτοικοι. Ο Νομός Γρεβενών είναι κατ' εξοχήν ορεινός. Το
1/3 του Νομού και συγκεκριμένα το δυτικό μέρος καταλαμβάνει τις ανατολικές
πλαγιές της οροσειράς της Βόρειας Πίνδου που δεσπόζουν τα όρη Όρλιακα, Λύγκος,
Σμόλικας με μεγαλύτερο υψόμετρο τα 2.610 μέτρα στο Σμόλικα. Στο νότιο τμήμα
κυριαρχούν το όρη Χάσια και Αντιχάσια. Στα βόρεια και βορειοανατολικά υπάρχουν
τα όρη Βούρινος και Καμβούνια. Ο Νόμος Γρεβενών διαρρέεται από τον Αλιάκμονα
και το Βενέτικο ποταμό.
Ο χώρος του Νομού κατοικήθηκε από τα Νεολιθικά χρόνια. Από την αρχαιότατη εποχή
αποτελεί τμήμα της Μακεδονίας με το όνομα Ελυμία ή Ελείμεια. Ο Θουκυδίδης καταράφει:
"των γαρ Μακεδόνων εισί και Ελιμιώται". Τα αργεία κάστρα όπως του Σπηλαίου, Αλατόπετρας
- Πολυνερίου και άλλα αρχαιλογικά ευρήματα αποδεικνύουν την κατάκτησή του από τους
προϊστορικους Μακεδόνες πριν από το 1500 π.Χ. Στα ευρήματα αυτά υπάρχει ολοφάνερη
συνάφεια με τον πολιτiσμό της Νότιας Ελλάδας (Μυκηναϊκό κλπ.). Η περιοχή μετείχε σε
όλους τους αγώνες του Έθνους. Στον Τρωϊκο πόλεμο με τους ελαφροκίνητους πολεμιστές
(πελταστές). Στην εκστρατεία του Μ. Αλεξάνδρου με το σύνολο σχεδόν των μάχιμων της
πελταστών και ιππέων. Κατά τη Ρωμαϊκή εισβολή μετείχε στους αγώνες εναντίον των
Ρωμαίων με αποτέλεσμα να υποστεί μετικό διασκορπισμό και θρησκευτική ανάπτυξη της
χώρας. Στην περίοδο της Τουρκοκρατίας πρόσφερε τα μέγιστα στο υπόδουλο γένος γιατί η
ορεινότητα της περιοχής συντέλεσε ώστε το σύνολο σχεδόν του πληθυσμού της να μείνει
ανέπαφο από κάθε επιρροή. Από τους κόλπους του ξεπήδηξε ένα μεγάλο σύνολο επαναστατών,
κλεφτών και αρματολών (οικογένεια Ζιακαίων, Κορυζής, Τόσκας, κ.α.). Επίσης η μεγάλη
κλιμάκωση των Μοναστηριακών συγκροτημάτων στην περιοχή συντέλεσε στη διατήρηση των
Ελληνοχριστιανικών Ιδεών.
Στη διάρκεια του Μακεδονικού αγώνα σχεδόν το σύνολο των κατοίκων της περιοχής έλαβε
μέρος. Με τη συνεχή αγωνιστικότιτα απελευθερώθηκαν τα Γρεβένα από τους Τούρκους στις
13 Οκτωβρίου 1912. Στη διάρκεια του Ελληνοϊταλικού πολέμου μέγιστη ήταν η συμμετοχή του
Νομού γιατί εκτός των επιλέκτων μάχιμων στρατευμάτων (π.χ. το πρώτο Τάγμα που εισέβαλε
στην Κορυτσά ήταν το Τάγμα Γρεβένων), όλος ο άμαχος πληθυσμός με τα μεταφορικά μέσα
της εποχής μετέφερε στην πρώτη γραμμή πυρομαχικά και τρόψιμα, με αποτέλεσμα την 1-8
Νοεμβρίου του '40 να συντελεστεί η συντριβή της Μεραρχιάς Τζούλια στην περιοχή Ανίτσας
Φιλιππαίων. Κοινοί υπήρξαν οι αγώνες του λαού του Νομού μέχρι τον Μάρτη του 1943 που
απελευθερώθηκε από τον ’ξονα με τη διάλυση και αιχμαλωσία στο Φαρδύκαμπο (γέφυρα
Αλιάκμονα) του Ιταλικού Τάγματος Κατοχής των Γρεβενών, μετά από επίθεση κατοίκων των
Γρεβενών, Βοϊου και Σιάτιστας.
Ο Νόμος Γρεβενών είναι ένας κατ' εξοχήν γεωργοκτηνοτροφικός Νομός. Εδώ βρίσκεται ο
Εθνικός Δρυμός Πίνδου (Βάλια Κάλντα), ένας από τους σπουδαιότερους Δρύμους της χώρας.
Εντυπωσιακό τοπίο με τεράστια ποικιλία μορφολογικών και βλαστητικών χαρακτηριστικών
που τονίζεται πό τεράστιους γκρεμούς και ομπητικά ρέματα. Αξιζεί να επισκεφτεί κανείς το
Εθνικό Χιονοδρομικό Κέντρο Βασιλίτσας, σε απόσταση 48 Km από τα Γρεβενά, στην καρδιά
της Πίνδου, καθώς και τα Μοναστήρια του Οσίου Νικάνορα και της Ευαγγελίστριας στην
Παναγία, Κοίμησης Θεοτόκου στο Σπήλαιο και Αγίας Παρασκευής στην Σαμαρίνα.
